محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1135

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

بيت اوست قواده هر كجا در دهر * كندهء خوب وقحبهء زيباست و ديگر مقامى باشد كه در زيرزمين در بيابانها به جهت مسافران راست كرده باشند و آن را بوم كند نيز گويند و خندق را نيز گويند كه معرب كنده باشد . حكيم سدى فرمايد : بيت 1 به پيرامن دز يكى كنده ساخت * زهر جوى شهر آب در وى بتاخت وفخرالدين گرگانى نيز گويد : بيت 1 بگردش كندهء پر زهر جانگير * سر كنده جهانى مرد چون شير و 2 بمعنى مطلق گو و حفره نيز آمده چنان كه 3 حكيم سنائى فرمايد : بيت 1 تات گردد شتر پراكنده * نرود سوى لوره 4 و كنده * كندوره - ] به نون ودال وراى مهملتين . به وزن طنبوره [ سفره پوستينى ( 1 ) باشد . مثالش استاد بوشكور گويد : بيت 5 ستاره در آن كوى آزاه وار * در آن كوى افكنده كندوره خوار كنغاله ] بفتح كاف و لام وسكون نون با غين معجمه [ قحبه باشد . مثالش شمس فخرى گويد : بيت احتساب نفاد او برداشت * از جهان رسم كنگ و كنغاله وفخر الدين گرگانى نيز گويد : بيت بدانجا پيرو وبرنا شاد خوارند * همه كنغالگى را جان سپارند و 2 در فرهنگ بمعنى خواستن و خواستگارى عموما وخواستن زن خصوصا آورده و همين بيت فخرالدين را شاهد اين قول 6 آورده واندك تأملى در اين معنى ميرود * . و در شرفنامه نام كوهى نيز باشد در خراسان وبمعنى بخيلى نيز آمده ( 2 ) و كنگاله نيز به اين معنى است . كلاپشته 7 - ] بضم كاف و باى فارسى [ همان

--> 1 - كلمه از " ك " است . 2 - تا علامت ستاره را " الف " در حاشيه دارد . 3 - اصل : چنانچه . 4 - " س " كوره . 5 - " س " " ندارد . 6 - " س " : قوى . 6 - " س " " ك " : كلاپشه . ( متن از " الف " است ) . ( 1 ) در برهان معنى پيش انداز نيز دارد و آن پارچه اى باشد كه در پيش سفره و برروى زانوى مردم بگسترانند تا چيزى از خوردن برزمين ودامن مردم نريزد . ( 2 ) در برهان معنى بخيل وممسك وقحبگى نيز دارد .